خلاصه گزارش

گزارش پیمایش ملی «رفتارها و نگرش‌های دینی مردم ایران در ماه محرم 1402

گزارش پژوهشی حاضر، محصول مشترک گروه افکارسنجی مرکز رصد بینا و مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) است که به منظور واکاوی عمیق لایه‌های اعتقادی و رفتاری جامعه ایران در ایام محرم سال ۱۴۰۲ تدوین شده است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش پیمایش علمی و از طریق مصاحبه‌های تلفنی با حجم نمونه‌ای گسترده از شهروندان شیعه بالای ۱۸ سال در سراسر کشور به انجام رسیده است تا تصویری دقیق از پویایی‌های فرهنگ دینی در ایران مدرن ارائه دهد.

این محصول پژوهشی در بخش‌های مختلف خود، موضوعات متنوعی را پوشش می‌دهد که از تداعی‌های ذهنی عامه مردم نسبت به مفاهیم قیام عاشورا آغاز شده و به بررسی دقیق رفتارهای آیینی تسری می‌یابد . گزارش به تفصیل به الگوهای شرکت مردم در محافل سوگواری، از جمله روضه‌های خانگی، هیئت‌های محلی و هیئت‌های بزرگ شهری می‌پردازد و جنبه‌های مختلف رفتاری نظیر پوشش، قرائت ادعیه، فعالیت‌های خیرخواهانه و هزینه‌کرد برای نذورات را رصد می‌کند .

علاوه بر جنبه‌های رفتاری، این گزارش لایه نگرشی جامعه را نیز مورد سنجش قرار داده است؛ موضوعاتی همچون میزان توسل و باور به مناسک، نگرش به سبک‌های مداحی سنتی و مدرن، و همچنین پیوند میان پیام‌های عاشورا با مسائل روز سیاسی و عملکرد مسئولان در این مطالعه گنجانده شده است. همچنین، ارزیابی محتوای برنامه‌های رسانه ملی و تمایل مردم به مشارکت در پیاده‌روی اربعین از دیگر محورهای کلیدی است. این گزارش به عنوان یک سند راهبردی، به سیاست‌گذاران فرهنگی کمک می‌کند تا با شناخت دقیق از نیازها و ترجیحات مذهبی جامعه، برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تری در راستای تقویت هویت دینی و تعاملات اجتماعی انجام دهند.